Als er één boodschap is die de Europese Unie en het Belgisch voorzitterschap bij de lancering van de klimaattop in Cancún de ether instuurden, dan was het dat de klimaattop het pad moet effenen voor een algemeen en juridisch bindend wereldwijd klimaatkader, nodig om de klimaatverandering te bestrijden in de periode na 2012 (het einde van de eerste engagementsperiode van het Kyoto Protocol). Met nadruk op « het pad effenen », want alle onderhandelaars waren het erover eens dat zo’n algemeen en juridisch bindend kader niet op deze klimaattop bereikt zal worden.

Connie Hedegaard, Europees commissaris voor klimaat, schetste het kader van de onderhandelingen als volgt: "De EU is bereid om in Cancún in te stemmen met een ambitieus mondiaal klimaatkader, maar helaas zijn andere grote economieën dat niet. Niettemin kan de wereld in Cancún een belangrijke stap in de goede richting zetten door overeenstemming te bereiken over een evenwichtige reeks besluiten met betrekking tot tal van fundamentele kwesties.”

En verder: “Het is van essentieel belang dat deze vooruitgang in Cancún bereikt wordt, anders loopt de dynamiek van de VN op klimaatvlak het gevaar zijn elan en relevantie te verliezen, en tot nogtoe heeft niemand een alternatief forum kunnen aanwijzen dat betere resultaten kan opleveren. Die vooruitgang kan echter alleen worden geboekt als alle partijen blijk geven van voldoende politieke wil."

Welk soort oplossing ?

Joke Schauvliege, de Vlaamse leefmilieuminister die in Cancún het Belgische voorzitterschap van de EU zal vertegenwoordigen, voegde eraan toe: "Het pakket besluiten waarover Europa in Cancún overeenstemming hoopt te bereiken, moet voortbouwen op het Kyoto Protocol en rekening houden met de politieke richting die in het akkoord van Kopenhagen is aangegeven."

De voorkeur van de EU met betrekking tot de vorm van het toekomstige mondiale klimaatkader gaat uit naar één nieuw juridisch bindend instrument dat de essentiële elementen van het Kyoto Protocol overneemt. Wel is de EU bereid een tweede verbintenisperiode van het protocol in overweging te nemen op voorwaarde dat dit deel uitmaakt van een bredere globale overeenkomst, waarbij alle belangrijke economieën zich verbinden tot het nemen van klimaatmaatregelen, en dat “de milieu-integriteit van het protocol wordt verbeterd” (dit heeft te maken met technische aspecten van emissierechten, emissiehandel en flexibiliteitsmechanismen).

Het “pakket van Cancún”

Dat gewenste “evenwichtig pakket met besluiten" moet de tot dusver geboekte vooruitgang vastleggen en een aantal belangrijke elementen van de ’architectuur’ van het toekomstige mondiale klimaatregime omschrijven. De besluiten van Cancún moeten het ook mogelijk maken directe maatregelen ‘op het terrein’ te nemen om de klimaatverandering te bestrijden, vooral in de ontwikkelingslanden.

Over het werkingsveld van het pakket besluiten moet nog overeenstemming worden bereikt. Maar de EU heeft wel een heel duidelijk beeld van hetgeen er bereikt moet worden:

• aangezien het Kopenhagen Akkoord geen VN-akkoord is, moeten de 2°C-doelstelling en de (juridisch niet bindende) reductiebeloften officieel deel gaan uitmaken van de onderhandelingen van de VN. Of in het jargon van de onderhandelaars: deze elementen van het Kopenhagen Akkoord moeten "verankerd" (geïntegreerd) worden in het VN-proces.
• meer transparantie in de wijze waarop ontwikkelde en ontwikkelingslanden hun emissiereductiebeloften realiseren en in de plannen voor een langetermijnfinanciering die de ontwikkelingslanden moet helpen in hun strijd tegen de klimaatverandering. Daarom drint de EU aan op de uitwerking van voorschriften voor een transparante monitoring, rapportering en verificatie (MRV) van de uitstoot van broeikasgassen. Dat komt het vertrouwen tussen de Partijen ten goede.
• de hervorming en uitbreiding van de koolstofmarktmechanismen
• de uitwerking van een mechanisme om de ontbossing in de tropen tegen te gaan
• de rapportageregels voor bosbeheer in ontwikkelde landen
• de aanpassing aan klimaatverandering
• het beheer van het toekomstige Groene Klimaatfonds van Kopenhagen
• de samenwerking op technologisch vlak
• de capaciteitsopbouw voor ontwikkelingslanden
• de uitstoot van het internationale lucht en zeevervoer